Obiter Dictum

Notes on the adventure of life.

(5) De reuzen van Senegal.

leave a comment »

Nog 826 kilometer en we komen aan in Banjul, Gambia. De kale, verwaaide vlaktes van Mauritanië hebben we inmiddels geruild voor de groene Savanne van Senegal.  Elke nieuwe kilometer brengt ons een eindeloos tafereel vruchtbare graslanden rijkelijk bestrooid met de magische reuzen van Senegal: de Baobab.

Als door een scene uit Lord of the Rings rijden we uur na uur tussen een zwijgend toekijkende menigte Baobabbomen. Zo ver het oog kan zien staan ze statig stil rondom ons. Gefascineerd blijf ik door het raam staren. Het is de eerste maal dat ik zo veel Baobabs zie. De ervaring maakt me spraakloos. Hun energie sijpelt voelbaar over het hele landschap. Hun uitstraling is bijna menselijk.

De Baobab is zonder twijfel de meest majestueuze boom van Afrika. Verwonderd kijk ik om me heen naar de stille reuzen waarvan men zegt dat ze tot 3,000 jaar oud kunnen worden. Hun afmetingen wekken enkel verbijstering op: een hoogte van tot 20 meter en een stamomtrek van 10 meter. De struiste Baobabboom in Senegal heeft zelfs een stamomtrek van 26 meter! En dan dit: de stam van de Baobab kan tot  120,000 liter water opslaan.

Offerandes.

Ik ben lang niet de enige die het magische en het menselijke van de Baobab zo intens ervaart.  In Senegal is de Baobab een heilige boom waaraan veel legendes, tradities en rituelen zijn gekoppeld. Het hout mag nooit worden gebruikt in houtwerk of als brandhout. Onvruchtbare vrouwen en zieken leggen hun handen op de boom, smekend om de helende kracht der eeuwen. De Senegalezen brengen offerandes aan hun voorvaders aan de voet van de boom.  De giften – meestal Kolanoten, eieren of Lakh – plaatsen ze in een aardeschaal die vervolgens wordt gebroken zodat het eten de grond insijpelt . Zo gelooft men, wordt het voedsel voor de geesten die in de boom wonen.

De gigantische holle, verdraaide Baobabstammen, zo zegt een legende, zijn ook de enige begraafplaats voor de Griots – zwervende West Afrikaanse dichters die ervoor zorgen dat gebeurtenissen als geboortes, huwelijken, sterftgevallen en andere locale gebeurtenissen worden bezongen en doorverteld. Omdat de Griots niet als andere stamleden het land met hun handen bewerkten, mochten ze ook niet in de aarde worden begraven, zo geloofde men vroeger.

Honderden kilometers lang rijden we tussen deze stille wachten van de Savanne, en dan valt het me opeens op: de Baobab is een eenzame boom. Ze staan wijd verspreid, alsof elk het recht eist op een eigen ruimte. Nergens dichtbij vind men andere, kleinere bomen of struikgewas. Het is een herkenbare, bijna menselijke eenzaamheid. Net als mensen zullen de bomen ook naar mate ze ouder worden steeds meer beginnen krimpen.  En toch is het bijna onmogelijk om een Baobab uit te roeien: verbrand de boom of ontdoe hem van al zijn hars, de Boabab zal het gevecht niet zomaar opgeven. Met al zijn kracht zal het zichzelf in stilte herstellen, om vervolgens nog eeuwen stand te houden.

Wanneer een Baobab sterft, gebeurd het ogenschijnlijk plots. De boom verrot van binnenuit en zakt daardoor opeens helemaal in elkaar.  Het is deze onverwachte, geruisloze dood die ervoor zorgt dat men in Senegal gelooft dat de boom niet sterft maar op een dag ineens gewoon verdwijnt.

Ik sluit even mijn ogen tegen de felle ondergaande zon. De eenzame vormen van de Boababbomen staan schimmig op mijn netvlies gebrand. Als stille getuigen voel ik hun ogen op mijn rug branden terwijl wij de laatste kilometers van deze onvergetelijke reis onder onze banden laten rollen.

Artikel hier

Written by sabineclappaert

November 12, 2009 at 9:55 pm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: